Jak podglądają nas służby? W jakich okolicznościach i jakie informacje zbierają? Przekrój tematu w związku z wprowadzeniem Krajowej Administracji Skarbowej.

Duże kontrowersje pojawiły się w związku z powołaniem w 2016r do życia Krajowej Administracji Skarbowej, instytucja ta otrzymała szerokie kompetencje do kontroli obywateli w ramach prowadzonej działalności. Art. 118 ust 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016r o Krajowej Administracji Skarbowej, stanowi, iż kontrola prowadzona przez Krajową Administrację Skarbową jest niejawna i może polegać na:

  1. uzyskiwaniu i utrwalaniu treści rozmów prowadzonych przy użyciu środków technicznych, w tym za pomocą sieci telekomunikacyjnych;

  2. uzyskiwaniu i utrwalaniu obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków przewozowych lub miejsc innych niż miejsca publiczne;

  3. uzyskiwaniu i utrwalaniu treści korespondencji, w tym korespondencji prowadzonej za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

  4. uzyskiwaniu i utrwalaniu danych zawartych w informatycznych nośnikach danych, telekomunikacyjnych urządzeniach końcowych, systemach informatycznych i teleinformatycznych;

  5. uzyskiwaniu dostępu i kontroli zawartości przesyłek.

Poza szerokim zakresem kompetencji, duże kontrowersje budzi także:

  1. czas trwania kontroli, nawet do 18 miesięcy;

  2. nieokreślony czas archiwizacji uzyskanych danych;

  3. szeroki dostęp do infrastruktury firm telekomunikacyjnych i przesyłowych;

  4. mały nadzór sądów nad działaniem Krajowej Administracji Skarbowej, składane są tylko półroczne raporty;

  5. dostęp do danych grup zawodowych objętych tajemnicą zawodową np. lekarską.

Te i inne wątpliwości zostały zauważone i szeroko skomentowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

Inne podmioty

Krajowa Administracja Skarbowa nie jest jedyną instytucją której przyznano szczególne uprawnienia inne organy posiadające rozbudowany dostęp do danych dotyczących obywateli to Policja, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Straż Graniczna czy Żandarmeria Wojskowa. Ich uprawnienia można ogólnie określić jako prawo do uzyskania i utrwalenia treści rozmów, obrazów, dźwięków, danych cyfrowych, dostęp do korespondencji oraz przesyłek.

POWÓDZTWO PRZECIWEGZEKUCYJNE. WSZCZĘCIE EGZEKUCJI POMIMO ZAPŁATY LUB WYGAŚNIĘCIA WIERZYTELNOŚCI.

Możliwość zastosowania

W praktyce zdarzają się sytuacje, w których, po zakończeniu postępowania sądowego, pomimo zapłaty lub wygaśnięcia wierzytelności, uprawniony z tytułu wykonawczego kieruje sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego. Dochodzi on, kolejny raz, już spełnionego świadczenia, co stanowi ewidentne naruszenie praw dłużnika. Komornik Sądowy podczas wpływu wniosku o wszczęcie egzekucji, nie bada poprawności i zasadności wydania tytułu egzekucyjnego. Dłużnikowi pozostaje jednak, możliwość obrony swoich praw, na podstawie art. 840 Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) tj.. na podstawie powództwa opozycyjnego.

Tryb wniesienia

Dłużnik może skorzystać z trybu powództwa przeciwegzekucyjnego, w szczególności, w przypadku w którym spełnił świadczenie, doszło do skutecznego potrącenia wierzytelności czy zwolnienia z długu. Powództwo opozycyjne wymaga zachowania przesłanek formalnych, musi zostać zgłoszone do sądu właściwego dla miejsca prowadzenia egzekucji oraz musi zawierać wszystkie okoliczności (zarzuty) niezbędne dla jego uzasadnienia. Powołanie kolejnych, nowych okoliczności w toku sprawy nie jest możliwe.

Wybrane orzecznictwo

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2015r. Sygn. Akt I Aca 301/2015

Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie. Skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania wywierają w szczególności takie zdarzenia materialnoprawne, jak: wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia zgodnie z jego treścią, potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu, świadczenie w miejsce spełnienia (datio in solutum). Natomiast skutek w postaci niemożności egzekwowania zobowiązania wywierają w szczególności takie zdarzenia materialnoprawne, jak: prolongata terminu spełnienia świadczenia, rozłożenie świadczenia na raty, przedawnienie roszczenia.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015r. Sygn. Akt VI CSK 653/14

  1. Prawo materialne określa, kiedy zobowiązanie wygasa, skoro zaś art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. nie wyłącza wypadku wygaśnięcia zobowiązania wskutek potrącenia, przeto i ta przyczyna wygaśnięcia może być podstawą tego powództwa.

  2. Według przepisów art. 498 i 499 k.c. sam zbieg wierzytelności nie powoduje ex lege potrącenia; umorzenie wierzytelności wzajemnych następuje dopiero z mocy jednostronnego oświadczenia dłużnika, a oświadczenie to – określone w przepisach prawa materialnego – wywołuje skutki materialnoprawne polegające na stworzeniu nowego, określonego stanu materialnoprawnego.

Jak oskładkować kilka umów zlecenia. Nowe zasady oskładkowania umów zlecenia od stycznia 2016r

Na mocy ustawy z dnia 23 października 2014r o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2014r. Poz. 1831), w 2016 r. ulegną zmianie zasady oskładkowania umów zlecenia. Szczegółowo kwestie postępowania oraz obowiązkowego oskładkowania reguluje art 9. w/w ustawy. Do zbiegu tytułów ubezpieczenia zachodzi w sytuacji, w której ubezpieczony wykonuje pracę na podstawie różnych umów, dla kilku podmiotów. Nowelizacja wprowadza nowe zasady określające od którego stosunku prawnego należy wówczas zapłacić składki.
Dotychczas, zgodne z art. 9 ust 2 ustawy osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z kilku tytułów, objęta była obowiązkowo ubezpieczeniem z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Pozostałe umowy mogły, ale nie musiały podlegać oskładkowaniu, zależnie od woli samego zleceniobiorcy.
W związku z wprowadzonymi zmianami, od 1 stycznia 2016r. Osoba wykonująca pracę na podstawie kilku umów, przy spełnieniu warunków do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym w dalszym ciągu, co do zasady, objęta jest obowiązkiem składkowym od umowa zawartej najwcześniej. Osoba taka może jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7 art 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Niezależnie od powyższego obowiązywać będzie zasada obowiązkowego oskładkowania tych umów zlecenia których podstawa wymiaru jest niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę z zastrzeżeniem wyłączenia tego obowiązku w sytuacji w której łączna podstawa wymiaru składek z umów zlecenia z innym tytułem do ubezpieczeń wyniesie co najmniej kwotę równą minimalnemu wynagrodzeniu.

Zniesienie służebności przesyłu. Wygaśnięcie służebności przesyłu.

Obecnie znacząco rośnie świadomość możliwości ustanowienia służebności, bądź też dochodzenia stosownego wynagrodzenia z tego tytułu. Okoliczności mogą jednak ulec zmianie i niezbędne stanie się podjęcie kroków zmierzających do wygaśnięcia tego prawa. Zgodnie z Kodeksem Cywilnym Dz. U.2014.121 wymienić można trzy stany faktyczne, które uzasadniają zniesienie służebności. Najprościej rzecz ujmując, może mieć to miejsce, gdy nastąpił brak użytkowania przez lat dziesięć; zmiana stosunków skutkujących pokrzywdzeniem właściciela nieruchomości obciążanej przy jednoczesnej możliwości korzystania z nieruchomości na potrzeby której ustanowiono służebność zgodnie z jej przeznaczeniem; taka zmiana okoliczności w której osoba na rzecz której ustanowiono służebność już nie jest zainteresowana korzystaniem z tego prawa.

Służebność gruntowa wygasa wskutek nie wykonywania przez lat dziesięć.

Służebność gruntowa sama w sobie, ma na celu, zwiększenie użyteczności nieruchomości władającej, brak jej wykonywania świadczy o fakcie, iż prawo to straciło na aktualności. Wygaśnięcie służebności, w tym przypadku ma na celu powrót stanu poprzedniego, posiada funkcję porządkującą oraz chroniącą interesy właściciela nieruchomości obciążonej. 10 letni termin nie wykonywania służebności musi być ciągły, okresy nie wykonywania prawa nie ulegają sumowaniu. Wygaśnięcie służebności następuje z mocy prawa (ex lege), ale aby usunąć wpis z księgi wieczystej niezbędne jest złożenie pozwu o uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władającej.

Sytuacja ta ma miejsce, gdy po ustanowieniu służebności wystąpiły okoliczności skutkujące powstaniem nadmiernego obciążenia, uciążliwości po stronie właściciela nieruchomości obciążonej. Jednocześnie istnieć musi przesłanka możliwości korzystania z nieruchomości władającej w sposób zgodny z jej przeznaczeniem. Regulacja ma za zadanie ochronę interesów właściciela nieruchomości obciążonej i powrót do stanu pierwotnego. Zniesienie służebności następuje odpłatnie na skutek wniesienia pozwu o jej zniesienie.

Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władającej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.

O utracie wszelkiego znaczenia należy mówić w odniesieniu do celu jakiemu służebność miała służyć. Służebność nie wygasa z mocy prawa (ex lege), niezbędne jest wniesienie powództwa o jej zniesienie. Sąd ocenia okoliczności sprawy i stwierdza czy istnieją obiektywne przesłanki pozwalające na stwierdzenie, iż ustanowiona służebność utraciła swoją funkcję. Zniesienie służebności w tym przypadku następuje bez wynagrodzenia.

Zmiany w prawie spadkowym. Ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe.

Z dniem 18.10.2015r w życie weszła długo oczekiwana nowelizacja Kodeksu Cywilnego Dz.U. 2014.21, zawierająca zmiany w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spadkowe. Złagodzono niektóre negatywne konsekwencje braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, skutkujące do tej pory pełną odpowiedzialnością za ewentualne długi spadkowe. Dotychczas oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku mogło zostać złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Konsekwencją braku złożenia oświadczenia, było proste przyjęcie spadku, obecnie zaś jest to przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Obecnie spadkobierca ponosić będzie odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Warunkiem ograniczenia odpowiedzialności jest rzetelne sporządzenie wykazu, z ujęciem wszelkich istniejących składników majątkowych i obciążeń masy spadkowej. W przypadku zatajenia przedmiotów należących do spadku lub zapisów windykacyjnych albo wskazania nieistniejących obciążeń, spadkobierca ponosił będzie odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczeń.

Wykaz inwentarza może zostać złożony przez jednego lub kilku spadkobierców wspólnie, przez zapisobiorcę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu przed Sądem lub Notariuszem. Wzór inwentarza zawiera rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.09.2015r. W sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru (Dz. U. 2015.1537). Spis powinien zawierać informację o spadku, aktualne na dzień jego otwarcia a więc na dzień śmierci spadkodawcy. W przypadku ujawnienia dodatkowego majątku lub uzyskania informacji o zadłużeniu po sporządzeniu spisu inwentarza, może on zostać uzupełniony.

Po sporządzeniu spisu inwentarza spadkobierca powinien rozpocząć spłatę długów zgodnie ze złożonym wykazem. Wierzyciele zobowiązani są do przyjęcia spłat, nawet gdyby nie nastąpił jeszcze termin płatności. Może zdarzyć się sytuacja w której spadkobierca pomimo należytego działania, dowie się o istnieniu innych długów już po spłaceniu tych ujętych w spisie, wówczas zobowiązany będzie do dalszej spłaty tylko w zakresie różnicy pomiędzy wartością otrzymanego majątku a sumą już spłaconych zobowiązań. Sytuacja ta kształtowałaby się odmiennie, gdyby spadkobierca celowo zataił istnienie długu, wówczas zobowiązany będzie do spłaty wierzytelności w całości.

Na koniec wskazać należy, iż w przypadku wystąpienia więcej niż jednego spadkobiercy poza sporządzeniem spisu inwentarza należy dokonać działu spadku, ponieważ do czasu osiągnięcia porozumienia w tym zakresie wszyscy spadkobiercy odpowiadają wspólnie, solidarnie za długi spadkowe.

w życie weszła długo oczekiwana nowelizacja Kodeksu Cywilnego Dz.U. 2014.21, zawierająca zmiany w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spadkowe. Złagodzono niektóre negatywne konsekwencje braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, skutkujące do tej pory pełną odpowiedzialnością za ewentualne długi spadkowe. Dotychczas oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku mogło zostać złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Konsekwencją braku złożenia oświadczenia, było proste przyjęcie spadku, obecnie zaś jest to przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Obecnie spadkobierca ponosić będzie odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Warunkiem ograniczenia odpowiedzialności jest rzetelne sporządzenie wykazu, z ujęciem wszelkich istniejących składników majątkowych i obciążeń masy spadkowej. W przypadku zatajenia przedmiotów należących do spadku lub zapisów windykacyjnych albo wskazania nieistniejących obciążeń, spadkobierca ponosił będzie odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczeń.

Wykaz inwentarza może zostać złożony przez jednego lub kilku spadkobierców wspólnie, przez zapisobiorcę windykacyjnego lub wykonawcę testamentu przed Sądem lub Notariuszem. Wzór inwentarza zawiera rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.09.2015r. W sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru (Dz. U. 2015.1537). Spis powinien zawierać informację o spadku, aktualne na dzień jego otwarcia a więc na dzień śmierci spadkodawcy. W przypadku ujawnienia dodatkowego majątku lub uzyskania informacji o zadłużeniu po sporządzeniu spisu inwentarza, może on zostać uzupełniony.

Po sporządzeniu spisu inwentarza spadkobierca powinien rozpocząć spłatę długów zgodnie ze złożonym wykazem. Wierzyciele zobowiązani są do przyjęcia spłat, nawet gdyby nie nastąpił jeszcze termin płatności. Może zdarzyć się sytuacja w której spadkobierca pomimo należytego działania, dowie się o istnieniu innych długów już po spłaceniu tych ujętych w spisie, wówczas zobowiązany będzie do dalszej spłaty tylko w zakresie różnicy pomiędzy wartością otrzymanego majątku a sumą już spłaconych zobowiązań. Sytuacja ta kształtowałaby się odmiennie, gdyby spadkobierca celowo zataił istnienie długu, wówczas zobowiązany będzie do spłaty wierzytelności w całości.

Na koniec wskazać należy, iż w przypadku wystąpienia więcej niż jednego spadkobiercy poza sporządzeniem spisu inwentarza należy dokonać działu spadku, ponieważ do czasu osiągnięcia porozumienia w tym zakresie wszyscy spadkobiercy odpowiadają wspólnie, solidarnie za długi spadkowe.